Bộ Ngoại giao Philippines cho hay, ngày 24/4 vừa qua Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) đã thông báo cho phía Manila biết về việc đã chọn được ba thẩm phán còn lại, để tham gia vào Tòa án Trọng tài, xem xét đơn kiện của Philippines về tranh chấp chủ quyền "đường lưỡi bò" của Bắc Kinh.
Các trọng tài này gồm: ông Jean-Pierre Cot người Pháp, Chris Pinto người Sri Lanka và Alfred Soons người Hà Lan.
Chính quyền Philippines trước đó đã đề cử thẩm phán Đức Rudiger Wolfrum đại diện cho Manila tại tòa án, trong khi Chánh án ITLOS đã cử thẩm phán Ba Lan Stanislaw Pawlak thay mặt Trung Quốc sau khi Bắc Kinh từ chối tham gia vụ kiện.
Hội đồng trọng tài này có nhiệm vụ nghe Báo cáo khiếu nại của Philippines đối với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông.
Ngày 22/1, Philippines đã gửi đơn kiện Trung Quốc về tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông và được sự ủng hộ của một số nước như Mỹ và Đức và khối EU.
Ngày 19/2, Trung Quốc đã chính thức từ chối tham gia vụ kiện, theo đó Bắc Kinh cũng đã nói không với chỉ định đại diện tại ban trọng tài.
Bắc Kinh cho rằng chính quyền Manila đã trình tuyên bố chủ quyền “sai trái và thiếu sót về mặt thực tế” và khẳng định có bằng chứng lịch sử và pháp lý về tuyên bố chủ quyền của họ với gần như toàn bộ biển Đông.
Ngay khi tin Tòa án Trọng tài Liên hợp quốc về Luật Biển được hình thành, ngày 26/4, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố nhận định, vấn đề chủ quyền không liên quan đến việc giải thích hay áp dụng Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), do đó quy trình phân xử ở Tòa án Trọng tài quốc tế được quy định trong UNCLOS không được áp dụng cho các lập luận của Philippines trong đơn kiện.
Trước đó, từ năm 2006, Trung Quốc đã tuyên bố không tham gia quy trình phân xử bắt buộc ở Tòa án Trọng tài quốc tế về các tranh chấp liên quan đến việc phân định ranh giới biển.
Đáp lại, cùng ngày, Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario ra tuyên bố nhấn mạnh, việc Trung Quốc từ chối tham gia vụ kiện sẽ không ngăn cản được tiến trình tố tụng. Philippines hy vọng đến tháng 7/2013, Tòa án Trọng tài quốc tế sẽ đưa ra quyết định tòa có thẩm quyền tài phán về vụ kiện hay không.
Ông Albert del Rosario cũng cáo buộc Bắc Kinh trên thực tế đã tìm cách chiếm đóng bãi cạn Scarborough khi triển khai ba tàu chính phủ ở bãi cạn này.
Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh giữa các nhà lãnh đạo ASEAN diễn ra trong hai ngày 24 và 25/4 vừa rồi ở Brunei, một nhà ngoại giao Philippines đã cho hãng tin Kyodo News biết, chính phủ của ông sẽ theo đuổi vụ kiện “bằng mọi cách”. “Lập trường của chúng tôi về vấn đề đó là rất rõ ràng”, nhà ngoại giao giấu tên nhấn mạnh.
Trong một diễn biến có liên quan khác, ngày 4/5, tờ China Daily - Trung Quốc nhật báo có đăng bài phân tích của tác giả Ruan Zongze, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc, trong đó Ruan ngang ngược khẳng định: “ASEAN phải ngăn không cho các thành viên của mình gia tăng rắc rối để đảm bảo mối quan hệ giữa Trung Quốc và các quốc gia Đông Nam Á luôn được ổn định”.
Zongze cũng lớn tiếng chỉ trích Việt Nam và Philippines là 2 quốc gia đồng thời là thành viên của ASEAN đang trực tiếp làm mối quan hệ của khối Liên hiệp các quốc gia Đông Nam Á với Trung Quốc xấu dần đi.
“Một số thành viên ASEAN đã cố tình phá hoại quan hệ giữa ASEAN và Trung Quốc vì lợi ích của họ thông qua việc gây rắc rối tại vùng biển Hoa Nam (biển Đông). Việt Nam và Philippines chiếm đóng các vùng biển và hải đảo của Trung Quốc và đang cố lợi dụng các thế lực ngoại bang để củng cố sự chiếm đoạt phi pháp này”, một sự vu khống trắng trợn trong bài viết.
Nguyễn Phạm (baodatviet.vn)
