Trong bối cảnh tình hình Biển Đông “nóng” lên do các hành động đơn phương của Trung Quốc, chuyến thăm Ấn Độ và Philippines của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Aston Carter được xem là một thông điệp đầy ý nghĩa của Mỹ. Tại hai điểm dừng chân này, người đứng đầu Lầu Năm Góc và lãnh đạo nước sở tại đều tái khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ an ninh, tự do hàng hải và các chuyến bay trên khắp khu vực, trong đó có Biển Đông.
Củng cố quan hệ quân sự
Đây là chuyến công du Ấn Độ lần thứ hai trong vòng chưa đầy một năm qua của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Bộ trưởng Carter đã tới thăm căn cứ hải quân Karwar, tàu sân bay INS Vikramaditya của Ấn Độ và siêu hạm USS Blue Ridge, tàu chỉ huy của Hạm đội 7 của Mỹ vừa đến thăm cảng Goa của Ấn Độ hồi đầu tháng này. Ông khẳng định Mỹ ủng hộ Ấn Độ tăng cường số lượng tàu chiến và cho rằng Ấn Độ sẽ trở thành nhân tố đảm bảo cho an ninh khu vực.
Ông chủ Lầu Năm Góc cũng tổ chức các cuộc thảo luận cấp cao nhằm củng cố hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược giữa Mỹ và Ấn Độ. Với địa thế quan trọng nằm ở cửa ngõ của Ấn Độ Dương, Ấn Độ là quốc gia có thể giúp Mỹ kết nối xuyên đại dương với các đồng minh như Nhật Bản, Australia, thúc đẩy chính sách tái cân bằng tại châu Á - Thái Bình Dương.
Tại Manila, ông Carter trở thành Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đầu tiên quan sát cuộc tập trận chung hàng năm mang tên “Balikatan” (Vai kề vai) có sự tham gia của khoảng 8.000 nhân viên quân sự Mỹ, Philippines và Australia. Cuộc tập trận năm nay bao gồm cả tập trận giữa các lực lượng hải quân chung, thủy quân lục chiến và một mô phỏng liên quan đến việc đánh chiếm lại một hòn đảo ở Biển Đông bị xâm chiếm bởi một quốc gia giấu tên.
Ông Carter cũng đến thăm hai trong số 5 căn cứ quân sự tại Philippines, trong đó có một căn cứ giáp với Biển Đông, và dẫn đầu nhóm quan chức an ninh Mỹ và Philippines lên tàu sân bay USS John C. Stennis chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ đang triển khai ở Biển Đông.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc cũng tuyên bố các lực lượng của Mỹ và Philippines đã tiến hành tuần tra chung trên biển từ tháng 3 vừa qua và sẽ sớm bắt đầu triển khai hoạt động tuần tra trên không ở khu vực Biển Đông. Mỹ sẽ duy trì gần 300 binh sĩ, bao gồm cả lính đặc công của lực lượng không quân được trang bị máy bay chiến đấu và trực thăng tại Philippines đến cuối tháng này, đồng thời thành lập một Trung tâm Chỉ huy tác chiến ở Philippines để điều phối các hoạt động chung. Mỹ cũng tăng cường luân chuyển quân đội tại đây với tần suất thường xuyên hơn để thúc đẩy huấn luyện và hỗ trợ các hoạt động quân sự trong khu vực.
Đây là lần đầu tiên Mỹ công khai khẳng định tàu chiến Mỹ đã tiến hành tuần tra trên Biển Đông với Philippines, một hoạt động hiếm hoi mà Mỹ ít khi thực hiện với các đối tác khác trong khu vực. Sự hiện diện của lực lượng Mỹ ngày càng tăng ở Philippines là một phần trong chiến dịch mở rộng của Mỹ nhằm tăng cường sự hỗ trợ cho Manila cũng như thúc đẩy trợ giúp các đồng minh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong bối cảnh Bắc Kinh gia tăng xây dựng các đảo nhân tạo tại Biển Đông. Ông Carter cho rằng việc phối hợp tuần tra sẽ cải thiện năng lực cho hải quân Philippines, đóng góp cho sự an toàn và an ninh của khu vực và mục đích của Mỹ là cố gắng giảm căng thẳng trong khu vực mà không hề có ý định khiêu khích quốc gia nào.
Thông điệp cứng rắn?
Chuyến thăm của ông Carter tới Ấn Độ và Philippines diễn ra trong bối cảnh tình hình Biển Đông đang căng thẳng. Trước chuyến thăm này, một quan chức quốc phòng cấp cao của Mỹ nói với kênh CNN rằng chuyến thăm của ông Carter chính là “một thông điệp về cam kết của Mỹ đối với hòa bình và ổn định tại khu vực này”, và “Biển Đông là mối quan tâm an ninh cốt lõi của Mỹ”, với cam kết mạnh mẽ rằng Mỹ sẽ đảm bảo an ninh cho các đồng minh ở châu Á, nhất là Philippines. Washington ngầm khẳng định rằng sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ chốt về an ninh ở Đông Nam Á và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
